― 20 Mart 2025
NDK - ENSREG Ortak Basın Açıklaması
Japonya’da meydana gelen Fukuşima kazası sonrası Avrupa Birliği üyesi ülkelerde başlatılan Stres Testi çalışmasına ülkemiz gönüllü olarak katılmayı taahhüt etmiş ve ortak deklerasyona imza atmıştır.
Stres Testleri Ulusal Raporunun ilk sürümü 2012 yılında, ikinci sürümü ise 2018 yılında hazırlanarak Avrupa Komisyonuna iletilmiştir. Ulusal Rapora ilişkin Avrupa Nükleer Güvenlik Düzenleyicileri Grubu (ENSREG) uzman değerlendirmesi kapsamındaki ilk uzman ziyareti 16-20 Mayıs 2022 tarihlerinde Ankara’da, ikincisi ise 26-31 Mayıs 2024 tarihlerinde Akkuyu’da gerçekleşmiştir. ENSREG uzman değerlendirmesi kapsamında hazırlanan rapor 28 Kasım 2024 tarihinde Brüksel’de yapılan toplantıda ENSREG yönetimi tarafından uygun bulunmuştur.
ENSREG ve NDK temsilcilerinin 27 Şubat 2025’te yaptığı toplantı sonrasında aşağıdaki ortak basın bildirisi hazırlanmıştır.
Kamuoyuna saygıyla duyurulur.
Ortak Basın Açıklaması
Avrupa Nükleer Güvenlik Düzenleyicileri Grubu – Türkiye Cumhuriyeti Nükleer Düzenleme Kurumu
Akkuyu Nükleer Santralinin Kapsamlı Nükleer Güvenlik ve Risk Değerlendirmesi (Stres Testi)
Avrupa Nükleer Güvenlik Düzenleyicileri Grubu (ENSREG), Akkuyu Nükleer Santraline ilişkin gerçekleştirilen ve Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) tarafından yürütülen nükleer güvenlik stres testlerine ilişkin uzman değerlendirmesini 2024 yılında tamamlamıştır. Türkiye, Avrupa Birliği’ne komşu diğer ülkelerle ortak bildiri imzalayarak 2011 yılında Akkuyu Nükleer Santraline ilişkin stres testleri çalışmasına gönüllü olarak katılmıştır.
Türkiye’nin ilk nükleer santral projesi olan Akkuyu Nükleer Santrali’ne ilişkin stres testi çalışması çerçevesinde ENSREG uzman değerlendirmesi kapsamında, belgelerin derinlemesine gözden geçirilmesine yönelik ilk ziyaret 16-20 Mayıs 2022 tarihlerinde Ankara’da, ikincisi ise 26-31 Mayıs 2024 tarihlerinde Akkuyu’da gerçekleşmiştir. Uzman ekibi, değerlendirmesini güncel güvenlik standartlarını dikkate alarak gerçekleştirmiş ve uzman değerlendirmesi raporu 28 Kasım 2024 tarihinde Brüksel’de yapılan toplantıda ENSREG tarafından uygun bulunmuştur.
ENSREG, NDK ve Akkuyu Nükleer A.Ş. uzmanlarının ENSREG uzman değerlendirmesi sürecinde yöneltilen sorulara açık ve şeffaf biçimde yanıt verilmesinden memnuniyet duymaktadır. Nükleer güvenlik, hem kendi sınırları içinde hem de komşu ülkelerde Avrupa Birliği için temel bir önceliktir. ENSREG, Türkiye’nin iyonlaştırıcı radyasyonun her türlü zararlı etkisine karşı birey, toplum ve çevrenin en yüksek düzeyde korunmasını sağlama yönündeki kararlılığını takdirle karşılamaktadır.
Uzman değerlendirmesi raporunda, stres testlerinin üç temel unsuru olan uç doğa olayları, güvenlik işlevlerinin kaybı ve ağır kaza yönetimi konuları kapsamlı şekilde ele alınmakta olup değerlendirme sonuçları genel olarak olumludur. Raporda, stres testi çalışmasında kullanılan metodolojiye yer verilmekte ve NDK’nın düzenleyici görevleri çerçevesinde hayata geçirdiği iyi uygulamalar vurgulanmaktadır. Buna ek olarak rapor, nükleer güvenliğin sürekli geliştirilmesine yönelik önerilere de yer vermektedir.
Değerlendirme ekibi, Akkuyu Nükleer Santrali’nin güvenliğini daha da geliştirmek amacıyla ilave araştırma ve faaliyetler önermiş olsa da santralin halen inşaat ve işletmeye alma aşamasında olduğu unutulmamalıdır. NDK’nın işletme lisansına yönelik devam eden gözden geçirme ve değerlendirme faaliyetleri, uzman değerlendirmesinde yer alan hususları dikkate alarak güncel bilgileri, inşa edildiği şekliyle tesisi yansıtan verileri ve tesisin güvenliğini kanıtlamak amacıyla sunulan en güncel analizleri temel almaktadır.
Santralin ticari işletmesi için gerekli çalışmaların tamamlanmasının ardından NDK, önerilen güvenlik iyileştirmelerini ve bunların uygulama takvimlerini içeren bir ulusal eylem planını on iki ay içerisinde hazırlayacaktır.
ENSREG ve NDK, söz konusu güvenlik geliştirme faaliyetlerinin zamanında ve etkin bir şekilde hayata geçirilmesini sağlamak amacıyla yakın işbirliği taahhüdünde bulunmuşlardır.
Tarihçe
2011 yılında yaşanan Fukuşima kazasının ardından Avrupa, nükleer santrallerinin Fukuşima benzeri olaylara karşı dayanıklılığını değerlendirmek üzere kapsamlı risk ve güvenlik değerlendirmeleri (stres testleri) gerçekleştirme konusunda öncülük etmiştir. Avrupa Birliği’nin (AB) stres testlerine ilişkin vardığı sonuçlar hem AB içinde hem de dışında yer alan katılımcı ülkeler için güvenlik iyileştirmelerine yönelik önemli teknik bulgular sunmuştur. AB stres testleri, vatandaşların menfaati ve küresel ölçekte daha güçlü bir güvenlik kültürünün oluşması için gönüllülük esasıyla ve şeffaf bir biçimde yürütülmektedir. Avrupa Komisyonu ve Avrupa Nükleer Güvenlik Düzenleyicileri Grubu (ENSREG), AB üyesi olmayan veya aday statüsündeki ülkelerden benzer bir uzman değerlendirmesi sürecini uygulamak isteyen ülkelere destek vermeye hazır olduğunu her fırsatta dile getirmiştir. Bu destek, Türkiye için de geçerlidir.
2011 yılında Ermenistan Cumhuriyeti, Belarus Cumhuriyeti, Hırvatistan Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu, İsviçre Konfederasyonu, Türkiye Cumhuriyeti ve Ukrayna, Avrupa Komisyonu ve ENSREG tarafından 24 Mayıs 2011 tarihinde kararlaştırılan hususları dikkate alarak ve Avrupa Birliği ile işbirliği içerisinde, stres testlerini gönüllülük esasına dayalı olarak gerçekleştirmeye istekli olduklarını beyan etmişlerdir.
Türkiye, Akkuyu Nükleer Santrali için stres testlerini gönüllü olarak yürütme taahhüdünü, güvenlik sistemleri ve önlemlerine ilişkin bir ulusal rapor hazırlayarak yerine getirmiştir. Türkiye ulusal raporu, AB stres testleri gereklilikleri doğrultusunda hazırlanmış ve 2012 yılında sunulmuştur. 2019 yılında ise Türkiye, raporun güncellenmiş sürümünü sunmuştur. Türkiye, ENSREG tarafından düzenlenen uzman değerlendirmesi sürecinde yapılan ziyaretlere ev sahipliği yapmıştır. Akkuyu Nükleer Santrali stres testi uzman değerlendirmesi, şeffaflık da dâhil olmak üzere AB stres testlerine ilişkin tüm koşullara tamamen uyumlu, yapıcı ve işbirliğine dayalı bir ortamda gerçekleştirilmiştir.
Stres testleri Türkiye uzman değerlendirmesi, nükleer santral işleten ve işletmeyen ülkeler arasında uygun bir denge gözetilerek, AB üyesi ve üye olmayan ülkelerden gelen onüç uzmandan oluşan bir ekip tarafından yürütülmüştür. Ekipte Avrupa Komisyonu’ndan iki temsilci ve üç gözlemci yer almıştır. Uzman değerlendirmesi sürecinde ekip yapısında bazı değişiklikler meydana gelmiştir.
Akkuyu Nükleer Santrali yeni bir santral olması ve bu gibi santraller için öngörülen güvenlik beklentilerinin mevcut santrallere göre genellikle daha yüksek olması nedeniyle, uzman değerlendirmesi ekibi WENRA (Batı Avrupa Nükleer Düzenleyicileri Birliği) standartları da dâhil olmak üzere en güncel ve en yüksek güvenlik standartlarını değerlendirmelerinde esas almıştır.